{"id":265,"date":"2017-05-10T10:32:36","date_gmt":"2017-05-10T10:32:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/?p=265"},"modified":"2019-01-17T22:31:07","modified_gmt":"2019-01-17T22:31:07","slug":"beyinsel-gelisimi-etkileyen-vitamin-ve-besinler","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/?p=265","title":{"rendered":"BEY\u0130NSEL GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130 ETK\u0130LEYEN V\u0130TAM\u0130N VE BES\u0130NLER"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Zekay\u0131 etkileyen vitamin ve mineraller<\/strong><\/h5>\n<p><strong>\u0130yot<\/strong><\/p>\n<p>\u0130yot yetersizli\u011fi ile bili\u015fsel geli\u015fim ili\u015fkisini ara\u015ft\u0131ran 18 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n meta-analizi sonucu \u00e7ocuklarda IQ: 13.5 puan d\u00fc\u015f\u00fck bulunmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong>Demir<\/strong><\/p>\n<p>Beynin \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgeleri demir yetersizli\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7ok hassast\u0131r. Buna ek olarak demir, sinir h\u00fccreleri aras\u0131nda veya bir sinir h\u00fccresi ile ba\u015fka bir t\u00fcr h\u00fccre aras\u0131nda ile\u00adti\u015fimi sa\u011flayan kimyasallar\u0131n sentezinde yard\u0131mc\u0131 mad\u00addedir. \u00a0\u00dclkemizde de \u00e7ok yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen demir eksikli\u011fi anemisi, yap\u0131lan \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re bulgular de\u00ad\u011fi\u015fmekle birlikte genel olarak 0-5 ya\u015f grubu \u00e7ocuk\u00adlar\u0131n ortalama % 50 sinde, okul \u00e7a\u011f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n % 30\u2019unda, emzikli kad\u0131nlar\u0131n ise %50\u2019sini g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130ki ya\u015f \u00f6ncesi bebeklerde bili\u015fsel fonksiyonlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi, be\u00adbekler konu\u015fabilene kadar zordur. Ancak, demir eksikli\u011fi olan 2 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda uyum ve denge sorunlar\u0131 g\u00f6r\u00fclmekte bu \u00e7ocuklar daha i\u00e7e kapan\u0131k ve \u00e7ekingen davranmaktad\u0131rlar. Bu t\u00fcr etmenler \u00e7ocu\u011fun \u00e7evresiy\u00adle etkile\u015fime ge\u00e7ip \u00f6\u011frenme yetisini engelleyebildi\u011fi gibi zihinsel yeteneklerini de k\u00f6\u00adreltebilmektedir. Bebeklik ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocukluk d\u00f6neminde demir eksikli\u011fi anemisi, bili\u015fsel geli\u015fimi geciktirip IQ puan\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k 9 puan geriletebilmektedir<\/p>\n<p><strong>\u00c7inko<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7inko, merkezi sinir sistemi geli\u015fimi ve fonksi\u00adyonlar\u0131 \u00fczerinde etkilidir. Bu nedenle, \u00e7inko eksikli\u00ad\u011fi, bili\u015fsel geli\u015fimi dikkat, aktivite, davran\u0131\u015f ve motor geli\u015fimindeki de\u011fi\u015fikliklerle etkileyebilir. Kesin mekanizmalar bilinmemekle birlikte hayvan deneylerinde a\u011f\u0131r \u00e7inko eksikli\u011finin, \u00f6zellikle gebelik ya da adolesan d\u00f6nem gibi h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcmenin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman aral\u0131klar\u0131nda beyin geli\u015fimi, strese kar\u015f\u0131 artm\u0131\u015f duygusal yan\u0131t, azalm\u0131\u015f motor aktivite ve dikkat ile k\u0131sa d\u00f6nemli bellek \u00f6l\u00e7\u00fctlerinde daha d\u00fc\u015f\u00fck performans de\u00ad\u011fi\u015fikliklerine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>B grubu \u00f6zellikle folik asit b1,b6 ve b12<\/strong><\/p>\n<p>B vitaminleri folat, B<sub>12<\/sub>\u00a0ve B<sub>6<\/sub>\u00a0merkezi Sinirsel iletim de g\u00f6revleri oldu\u011fu gibi hormanlar\u0131n yap\u0131 ta\u015f\u0131 veya aktifle\u015fmesi gibi \u00e7ok geni\u015f bir yelpazede g\u00f6revi vard\u0131r. Bu nedenle bu vitaminlerin \u00e7ocukluk d\u00f6nemi boyunca bili\u015fsel geli\u015fim, yeti\u015fkinler i\u00e7in ise bellek performans\u0131nda etkili olabilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n<p><strong>Doymam\u0131\u015f ya\u011f asit \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>Son y\u0131llarda beslenme ve beyin geli\u015fimi ile \/ bili\u015fsel geli\u015fim \u00fczerine yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalar, \u00e7oklu doymam\u0131\u015f ya\u011f asitlerinin (\u00c7DYA) \u00f6nemini ortaya koymu\u015ftur. Beyin performans\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sinir h\u00fccrelerinin zarlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu zarlar ba\u015fl\u0131ca protein ve lipitlerden olu\u015fmu\u015ftur. Bu lipitlerin \u00c7DYA\u2019ni yeterli oranda i\u00e7ermesi son derece \u00f6nemlidir. \u00c7oklu doymam\u0131\u015f ya\u011f asitlerinden k\u0131sa zincirli n-3 \u00c7DYA konala, soya fasulyesi ya\u011f\u0131, keten tohumu gibi bitkisel kaynakl\u0131 ya\u011flarda bulunur. Uzun zincirli n-3 \u00c7DYA bal\u0131k ya\u011f\u0131 ve anne s\u00fct\u00fcnde bulunmakta\u00add\u0131r. Yap\u0131lan labartuar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ise n-3 \u00c7DYA\u2019nin 9-10 ayl\u0131k bebeklerde problem \u00e7\u00f6zme yetene\u011fini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun i\u00e7in bal\u0131k eti t\u00fcketimi ve\/veya bal\u0131k ya\u011f\u0131 kullan\u0131m\u0131 zeka art\u0131raca\u011f\u0131 \u00f6zelli\u011fi nedeniyle \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fmalar anne s\u00fct\u00fcyle beslenen bebeklerin, mamayla besle\u00adnenlere g\u00f6re daha y\u00fcksek plazma DHA ve daha iyi g\u00f6rsel keskinli\u011fe sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu bulgular n-3 \u00c7DYA\u2019n\u0131n g\u00f6rsel korteks ve ileriki bili\u015fsel geli\u015fim ile ili\u015fkili olabilece\u011fini g\u00f6stermektedir. Ayr\u0131ca dikkat eksikli\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131, disleksia ve otizm \u00fczerine de n-3 \u00c7DYA\u2019lerinin ek olarak verilmesinin olumlu etkileri oldu\u011funa dair bulgular vard\u0131<\/p>\n<p><strong>ZEKAYI ARTIRAN BES\u0130NLER<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong> Somon-YA\u011eLI BALIK TOHUM T\u00dcREVLER\u0130 YA\u011e AS\u0130T<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Ya\u011f asit \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc nedeniyle beyinsel geli\u015fim ve beyin performans i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> Yumurta<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Yumurta, b\u00fcy\u00fck bir protein kayna\u011f\u0131 olarak bilinir; bunun yan\u0131 s\u0131ra yumurta sar\u0131s\u0131 bellek geli\u015fimine yard\u0131mc\u0131 olan kolin maddesi ile doludur.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> F\u0131st\u0131k Ezmesi<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131 ve f\u0131st\u0131k ezmesi, sinir zarlar\u0131n\u0131 koruyan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir antioksidan olan E vitamini\u00e7eren zengin bir kaynakt\u0131r, ayr\u0131ca i\u00e7eri\u011findeki tiyamin beyne ve sinir sistemine enerji sa\u011flayan glikoz kullan\u0131m\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Tam Tah\u0131llar <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>B\u00fcy\u00fck enerji kayna\u011f\u0131 olmak d\u0131\u015f\u0131nda b grubu vitaminlerin deposudur. \u00d6zellikle rafine olmam\u0131\u015f, do\u011fal olanlar\u0131 ( bulgur, siyes bu\u011fday\u0131, yulaf&#8230;) vitamin i\u00e7eri\u011fi fazla oldu\u011fu i\u00e7in daha etkindir.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> Yulaf \/ Yulaf ezmesi<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u201cYulaf, \u00e7ocuklar\u0131n beyinlerine ihtiyac\u0131 olan enerjiyi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi b grubu vitamin \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc fazlal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle beyinsel aktiviteyi g\u00fc\u00e7lendiren besindir. Glutensiz tah\u0131l kullan\u0131m\u0131n\u0131n dikkat eksikli\u011fine ve motor geli\u015fime hatta otizme iyile\u015ftirici olumlu etkilerinin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yayg\u0131nla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li><strong> K\u0131rm\u0131z\u0131 meyveler<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00c7ilek, kiraz, yaban mersini, b\u00f6\u011f\u00fcrtlen..vb \u00a0Antioksidan i\u00e7eri\u011fi, c vitamini kayna\u011f\u0131 ve k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli meyvelerinin rengini veren \u00f6zlerinden dolay\u0131 haf\u0131zay\u0131 iyile\u015ftirici etkisi vard\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda k\u0131rm\u0131z\u0131 meyvelerin i\u00e7erisinde bulunan polifenollerin, Alzheimer&#8217;a neden olan toksinlerin iyile\u015fmesinde yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li><strong> Fasulyeler<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Fasulyelerin protein, lif ve karma\u015f\u0131k karbonhidratlardan olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in beyine gerek duydu\u011fu vitamin ve mineralleri sa\u011flamaktad\u0131r<\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li><strong> Renkli Sebzeler<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Domates, tatl\u0131 patates, kabak, havu\u00e7, \u0131spanak gibi renkli sebzelerin beyin h\u00fccrelerini g\u00fc\u00e7l\u00fc ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 tutan antioksidanlar\u0131n bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 beyin geli\u015fi i\u00e7in etkilidir.<\/p>\n<ol start=\"9\">\n<li><strong> S\u00fct ve Yo\u011furt<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>S\u00fct \u00fcr\u00fcnleri, beyin dokusu, n\u00f6rotransmitterler ve enzimlerin geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli olan protein ve B vitaminleri ile doludur. Anne s\u00fct\u00fcne en yak\u0131n olan manda, koyun ve ke\u00e7i s\u00fct\u00fc \u00f6neriler.<\/p>\n<p>Son y\u0131llardaki ara\u015ft\u0131rmalar, \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin \u00f6nerilen D vitamini dozunu almas\u0131n\u0131n n\u00f6rom\u00fcsk\u00fcler sisteme ve h\u00fccrelerin ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne yarar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Her ya\u015fta d vitamini y\u00fcksek tutmak beyin i\u015flevleri i\u00e7in \u00f6nemlidir.<\/p>\n<ol start=\"10\">\n<li><strong> Et<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Demir, \u00e7ocuklar\u0131n enerji almas\u0131n\u0131 ve konsantre olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00f6nemli bir mineraldir. K\u0131rm\u0131z\u0131 et, zengin demir kaynaklar\u0131ndan biridir. Asl\u0131nda g\u00fcnde sadece 1 gram etin bile v\u00fccudun di\u011fer kaynaklardan demir emilimine yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. K\u0131rm\u0131z\u0131 et ayn\u0131 zamanda \u00e7inko i\u00e7erir ve \u00e7inko haf\u0131zan\u0131n iyile\u015ftirilmesine yard\u0131mc\u0131 olur<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zekay\u0131 etkileyen vitamin ve mineraller \u0130yot \u0130yot yetersizli\u011fi ile bili\u015fsel geli\u015fim ili\u015fkisini ara\u015ft\u0131ran 18 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n meta-analizi sonucu \u00e7ocuklarda IQ: 13.5 puan d\u00fc\u015f\u00fck bulunmu\u015ftur. Demir Beynin \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgeleri demir yetersizli\u011fine kar\u015f\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":897,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"galeri","meta":[],"categories":[66],"tags":[25,27],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/265"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=265"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":900,"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/265\/revisions\/900"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/897"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.mokandanisman.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}